Strój ludowy

Kwiaty to nieodłączny element niemal każdego polskiego stroju ludowego. Haftowane krzyżykami, wyszywane, naszywane czy wreszcie – malowane, kwiaty na wiele sposobów dekorują narodowe stroje. Zdobią chusty, spódnice, serdaki czy koszule. Bywają wielobarwne, stonowane, małe i duże – zawsze jednak piękne i przyciągające wzrok. Jeszcze do niedawna wiele kobiet wyszywało na swoim stroju motywy kwiatowe, a zdarzało się też, że zdobiły i ubiór męski. W zależności od regionu stroje różnią się między sobą. Najprostsze jednak ich przystrojenie – motyw kwiatowy – powtarza się wszędzie.

Najbardziej znane stroje ludowe Małopolski:

Strój krakowski

Kraków i otaczające to miasto wsie stanowią ośrodek historycznej ziemi krakowskiej, której obszar trudno dziś dokładnie określić. Od północy sięgała ona aż po Częstochowę, na zachodzie zajmowała część Jury Krakowsko-Częstochowskiej, na południu sąsiadowała z Pogórzem, a na wschodzie dochodziła do Kotliny Krakowsko-Sandomierskiej.

Tradycyjny ubiór krakowski został w XIX w. uznany za polski strój narodowy.  Ze względu na pewne różnice w strojach i sposobie życia Krakowiaków, podzielono ich na Zachodnich i Wschodnich. Zarówno u jednych, jak i u drugich na strojach damskich występuje motyw kwiatowy.

Krakowiacy Zachodni

Do najpopularniejszych nakryć głowy należy chusta haftowana w kwiaty, dziś chętniej noszona jako ozdobna apaszka. Stanowiła nieodłączny element tradycyjnego stroju ludowego, choć w lecie często zastępowały ją po prostu kwiaty wplecione w warkocze, a na ślubach – wieńce kwiatowe.

Kolejnym bardzo ważnym elementem stroju krakowianek był gorset (serdak), koniecznie zdobiony na czerwono – stąd na tej części ubioru najczęściej haftowane były maki, choć zdarzały się i kwiaty białe czy niebieskie. Gatunek i rozmiar kwiatów nie był zresztą najważniejszy; grunt, by zdobiły ubiór i cieszyły oko właścicielki.

Spódnica to typowo kobiecy element stroju damskiego. Niebieskie, zielone i białe materiały ozdabiano czerwonymi kwiatami i zielonymi liśćmi. Całości dopełniał biały fartuch, haftowany oczywiście we wzór kwiatowy.

 

Krakowiacy Wschodni

 

Jak w innych regionach, taki i tutaj chusta na głowie kobiety była nieodłącznym elementem ubioru. Biała lub czerwona, obowiązkowo haftowana w kwiaty. Piękne białe koszule ozdobione były dużymi kołnierzami, haftowanymi oczywiście w kwiaty – tu czerwone i czarne. Również na gorsecie, tuż przy zapięciu, co bardziej modne krakowianki dziergały kwiaty, ale o wiele więcej uwagi poświęcały dolnej części stroju. Jeśli spódnica była biała, na jej spodzie, dookoła, wycinało się kwiaty, przez które prześwitywała czerwona halka, zwana piekielnicą. Oczywiście nie mogło się obyć bez fartucha. Tutaj był on czerwony, zdobiony białymi kwiatami.

 

 

 

Strój Lachów Sądeckich

 

Jeden z najpiękniejszych strojów góralskich. Białe koszule, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, na mankietach oraz kołnierzach zdobione były czerwonymi liśćmi kwiatów o płatkach okrągłych lub w formie gwiazdek. U góry koszul, przy zapięciu pod szyją, również wyszywano czerwone kwiaty. U kobiet całości dopełniały chusty wiązane na czubku głowy, obowiązkowo zdobione motywem florystycznym. Jeśli chodzi o spódnice i serdaki – tu również za wykończenie służyły rozmaite motywy kwiatowe.

Stroje Podkarpackie:

 

Strój rzeszowski

Rzeszowianki nosiły bieliznę (chusty, koszule, halki i fartuchy) wycinane, malowane lub haftowane w kwiaty. Gorsety również bogato zdobiono tym motywem. U kobiet dorosłych kwiaty szyto na rękawach (od nadgarstków po łokcie), plecach oraz przy zapięciu. Przeważnie były to hafty gęste, zdobione złotymi lub srebrnymi nićmi, a nieraz i cekinami. U młodych dziewcząt występowały przede wszystkim niebieskie i czerwone, choć niekiedy też żółte, ogromne, wyszywane na plecach kwiaty. Hafty na drobnych półkolistych klapkach u dołu serdaków utrzymane były w tym samym stylu i  kolorystyce.

 

  • Finansowanie:



    Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: